Skip to main content
The largest online newspaper archive

Baner ac Amserau Cymru from Dinbych, Clwyd, Wales • 4

Location:
Dinbych, Clwyd, Wales
Issue Date:
Page:
4
Extracted Article Text (OCR)

Gorphenaf 31, 1895. BANER AC AMSE'BAU CYMKtL pan dechreuai lefara, a phob genau yn gorfod can mewn mudandod. Yn mlaen yr aeth trwy ei brawf, gan ennill calon gwerin gwlad iddo ei huu ac er na feddai arian i ymladd frwydr, ennilledd ei dalentau ysblenydd iddo fwyafrif 0 wyth cant 0 bleidleisiau ar ei gydymgeisydd. Penderfynodd hyn mater, er fod ami uu o'r lleiafrif yn ysgwyd en penau mewn ac ni fynenc en ey9uro. Yr oedd dyfodol Arfon, yn eu barn hwv yn anobeithiol.

Esllibiwyd ef gan rai oeild yu houi pethau gwell ac ysgrifenwyd pethau annheilwng am dano ond ymglymai car-iad werin am dano yn dynacb 0 hyd, ac yr oedd en disgwyliad yn fawr wrtho. XJn riiwrnod ar edyn trydan cyflym daeth newydd fod dydd frwydr wedi dyfod. Clywid sain corn cad vn hollti yr awyrj ac ar amrantiad, dymaein ..11 ddiogel. Pallasant yn druenus mewn trefniadau etholiadol! Ni chadwodd Mr. Smith ei bun yn cyssylltiad agoa a'i ethol-wyr dylasai efe gadw ei hun ynddo Yn llysoedd cofrestru, hefyd, ni bu gofal dyladwy Mewn gair, pan daefch ddrychin ddiweddaf av em gwarthaf.

raor ddisymmwth, nid oedd gwersyll mewn trefn ymladd gwbl, tra yr oedd milwr Wigfair, a'i fyddin, yn cywair a'r hwyl oreu. A phan chwanegom at hyn gri masnach ddrwg, gallu tafarnwyr, gelyn-iaeth yr Estrones, a difrawder cyffredinol, nid yn syn fod mwyafrif Mr. Smith fil ac un yn llai nag ydoedd dair blynedd yn ol Dy ma fligyrau Mr. S. Smith (E) 4,376 Howard (T) 3,925 Mwyafrif 451 Crechwenai Toriaid fel rhai wedi cael goruchafiaeth ac yn ol eu harfer, blosdd-ient Buddugoliaeth.

ac 1 Ni fydd piau hi tro nesaf Nags ddim, os caifl canlyniad yr ymdrechfa oi effaitli priodol ar Mr. Smith ei hun, ei oruchwylwyr, a'i blaid yn gyffredino. Khaid iddynt ad-dref nu fyddin ac os oe3 gwir yn yr hyn a ddywed rhai Kyddfrydwyr mwyaf aiddgav yr etholaeth, mae diofalwch cy-wilyddus wedi bod yn rhywle A dyweyd lleiaf, teimlad trwy sir ydyw, mai dyledswydd fwyaf uniongyrchol Rhydd-frydwyr o'i mewn, yw edrych sefylifa yn ei gwyneb a hyny gyda difrifwch a phen-dfirfyniad. Gwueler hyny a bydd sedd yn ddiogel, er gwaethaf ymffrost Toriaid. Mr.

William Jones, sef 1,629, gyda'rllawenydd mwyaf trwy fro yn gyffredinol. Am bump o'r glocb, daeth Mr. W. Jones, A.3., i'r ardal, yn u'diljn gaa dorf o'i gefnogw'yr 0 wahanol ranau o'r sir a Mon. Oludwyd ef mewn cerbyd tiwy ranaU o'r ardal, ynghyd a lliaws euwogion eraill.

Yna anerchodd Mr. Jones yr etholwyr, ae eraill. Yn yr hwyr, cynnaliwyd cyf-arfod ar yr heol 0 flaen ystafell pwyllgor, 0 dan lywyddiaeth Cyughorwr fieorge Brymer. AnercU-wyd cyfarf od gan rai 0 brif ddynion yr ardal. yr oedd brif heol wedi ei goilenwi gan drigolion yr ardal, a phawb mewn hwyl.

Ymadawodd yr ymgeis. ydd libyddfrydig gyda'r tren saith am Llanberis, yn nghanol brwdfrydedd mwyaf. Ehoddwyd dor-bynlad mwyaf ardderchog i Sir. Jones ac ei ddyfodiad i'r lle- Da genym weled Arfoa weai gwneyd gwaith mot ardderchog, er holl edliwiadsu blaid Doriaidd. Bydded i etholwyr Arfon fod yn effro i'r gael mwy 0 etholwyr.

Dywedir fod lliaws 0 Kyddfrydwyr pur yn yr ardal hon heb fod yn feddiannol ar bleidiais, a hyny ddiffyg gofal yn nnig. Dylai pawb wneyd ei waitb yn cyfeiriad hwn, trwy gael pawb ar yr etbolrestr yn barod erbyn dydd frwydr. Dywedir na fydd i Arfon gael llonyddwch gan blaid Doriaidd yn yr etholiad nesaf. Dywed blaid aflwyddianmi8 bydd yr Arfoniaid wedi gweled eu camsyniad erbyn hyny. Cawn weled, amser a ddeng-ys, Gan hyriy, bydded i ni fel plaid fod yn effro.

Bydded mwyafrif git'r 0 Fon tro nesaf yn ddwy fil. Bydded llwyddiant ar fuddugoiiaeth tro hwn. Cysladleuaeth lladd gwair.Dyma gystadleuaeth newydd yn byd amaethyddol. Cynnaliwyd yr nohod yn Cae Mawr, perthynol i Coed Uobaf, dydd Sadwm diweddaf. Daeth rbai cannoedd 0 edryehwyri'r nsaes.

beirniaid oeddynt Mri. John Eoberts, Cefdcoed; EobertEvans, Brytiowenja JohnEees, Station Terrace, Bethc-sda. Bamwyd yn dosbarth cyntaf laf. Mr. Thomas Davies, Goronwy street, Qerlan 2il, Mr.

William Jonea, Bryn Hafodywern 3ydd, Mr. John Jones, Nant Heilyn, Caellwyngrydd. Yn yr ail ddoa. barth: laf. Mr.

Thomas Parry, Coetmor Farm 2il, Mr. Griffith J. Evans, Bryneithin 3ydd, Mr, Thomas Owen, Corbri, Llanlleohid. TiurrhnintL i. Deiet Gw.allter.

mae Dewi, erbvn hyn, wedi gwasauaethu Cwmni Prudential fel agent yn yr ardal hon er's blynyddoedd yn awr, ae wedi bod yn byced lwyddiannus ran cwmni. herwydd ei weithgarweb mawr yn yr ardal, mae wedi ei bea-nodi i fod yn arolygwr cynnortbwyol yn Llaullyfni, a'r dosbarth. Una 0 nerwyaa sane ei leci.jfu ar ayn-o bryd, nid ydym yn gwybod a fydd iddo dderbyn dyrchafiad. Llwyddiant iddo ya dj fodol, ac adferiad iecbyd, fel ag i ymgymmeryd a saflemor BErhydeddns. Trelor Llechid.

RHOSLLANERCHRUGOG A'R CYLCHOEDD. vr c.nunIioi. am ofti.li nV rrlofib. r.vnnaliwvd ruf. inua uciuc, i v- -7" j- arfod brwdfrydig yn Neuadd Gyhoeddus, dan lvwvddiaeth Mr.

Edward Evans Bron- rry 1 hwyita. araaaouuuu muh.juu auciuuiau ruag. orol. can dalu syiw i faterion pwysicaf rhaglen Ryddfrydig. jn uonyDUl, ouciuiiftu ujuuurui iawn gan Parah.

J. R. Jones, Pontypridd, yr hwn a ddaeth yr holl ffordd bwrpas i roddi ei bleidiais blaid Syr George Osborne Morgau. ddeutu yr adeg yr osdd Mr. Jones ar ddibenn ei anerohiad, yr oeddis yn disgwyl Mr.

Thos. Gee, Dinbycb, i mewn ond gan nad oedd wedi cyrbaedd, cafwyd anerehiadau gan Mr. Edward Hooson, a cbau Mr. Acwila Williams, ac un arall o'r dorf. Yna, gwnaeth Mr, Gee ei ymddangoaiad.

Cod-odd yr holl dorf i'w groesawu, a rhoddwyd iddo dderbyniad teilwng o'r bob! yr oedd efe yn myned i'w hanerch. Wedi i Mr. Gee eistedd i lawr, galwodd cadeirydd ar Llew Llauerch i roddi Can yr ac unodd pawb yn galonog yn cydgan. Yna, galwodd ilywydd ar Mr. Gee i anercb eyfarfod.

Traddodwyd anerchiad ganddo ag oedd yn ddigamsyniol, mwyaf- gafaelgar sc argy-hoeddiadol yn ystod yr holl ymgyrch. Wedi iddo ef eistedd i lawr, cyfododd Mr. Walter Pen Dennis i gynnyg diolchgarwch eyfarfod i'r cadeirydd, Mr. Thos. Gee, a'r Parch.

J. R. Jones. Mab ydyw Mr. Pen Dennis i berchen-og gweithfeydd mwyaf yn Nyffryn Maelor, ac hyd yn ddiweddar yr oedd yn Geidwadwr.

Eg-lwyswr ydyw hefyd ond methodd a dal yn hwy yn nhir tywyllwch. Daeth trosodd, ae mae yn awr yn un gefnogwyr mwyaf selog Syr G. 0. Morgan. Gwnaeth anerchiad byr ond yr oedd yn amlwg ei fod wedi cael ei argyhoeddi yu llwyr o'i syniadau blaenorol.

Ar gefnogiad Mr. Hooson, cymmeradwywyd cynDygiad, gan gyplu gyda hwynt enw Mr. W. Pen Dennis. Dydd yr Etholiad.

Decbreuwyd ar gwaith bleidleisio yn brydlawn em wyth o'r gloch. Boreu ddydd Iau, yr oedd bron yr oil o'r gweithfeydd yn ac ganlyniad, yr oedd digonedd weithwyr parod. Erbyn canol dydd yr oedd pedwar bob pump o'r etholwyr wedi pleidleisio ac erbyn hanner awr wedt saitb yn yr hwyr, yn lie bod prysurdeb mawr i sicrhau rhai hwyr-frydig, yr oedd gwaith wedi ei wneyd. Nid oedd yr un etholwr heb bleidleisio, neu heb fod rbeawm digonol am ei absennoldeb. Yr cedd rbywnn wedi meddwl fod angen sicrhau ceidwaid heddweh yn He, a daeth 'ddeuto dau ddwsin ar special duty, dan arweiniad yr arolygvdd Jones, Ddinbych.

Yn ol tystiolaeth Mr. Jones, nos Iau, nid oedd angen am yr un honynt. Ni welodd erioed well ymddygiad mewn etholiad nag a weloua yn Knosuanercnrugog uu 1 Ol llvst.inlfl.flth fif 61 faUU. GrCS" uwu. 11.

vn na fuasai yr awdurdodau yn gwybod yn well; yn hytracn nag anion uu gwuwwu ucuuwuu yma, buasent yn arbed costau diangenrhaid ar drethdalwyr sir. Aeth pawb i'w oartret nos Iau, gan deimlo yn berffaith sicr mai eiddo Syr George oedd fndd- "SBoreuddydd Gwener, aeth 11a honom i'r dref (Gwreceain), i ddisgsvyl canlyniad cyfrif. 0 ftaen Guild Hallux oedd totf fawr wedi ym-easlu: ac ddeutu chwarter i un gloch, daeth yr arwydd fod cyfrif wedi ei gwblhau. Ym-ddangosodd Mr. Phillip Yorke, yr uehel-sirydu, ynahyd a Syr.

G. Osborne Morgan, ae eraill, ar balcony; ac oddi wrth w6n ar ei wyneb, deall-wyd fod pob peth yn ddiogel gyda Syr George. Dyma canlyniad Syr George Osborne Morgan 4,899 Mr. H. St.

John Saikes (T.) 3,115 Mwyafrif 1784 ddeutu hanner awr wedi chwech yn yr hwyr, daeth Syr George i Johnstown, yn ol ei addewid, a Uuagwyd ef yn ei gerbyd i fyny i'r Rhos, lie cafwyd arwyddion amlwg lawenydd Rhyddfrydwyr yno am fuddugoiiaeth mor ardderchog. W. YR ACHOS GYLAFAREDDIAD 0 WBECSAM. Dydtj Iau diweddaf, fel yr hysbyswyd eisoes, ov win Til-nmiiv fir-OTifnnm Wf! bUWVU yn gwrandaw achos gylafareddiad rhwDg ym-ddiriedolwyr diweddar Mr. Benjamin Piercy a Chwmni Ffordd Haiarn Gwrecsam, Wyddgrug, a Chonnah's Quay, gwneid cais at symmud cylafareddwr, Mr.

George Owen, Grcesoswallt, ar tir ei fod yn euog gamymddygiad cyfreitn-iol. Wedi gwrandaw tystiolaethau, taflwyd yr achos allan, costau i ddiseyn ar ceisiaid a dywedodd barn wvr nad oedd gysgod sail i cyhuddiadau a ddygid yn erbyn At dri achlysuton mae Syr John wedi bod yn faer dref ac efe, fel inaer, gafodd yr amhydedd dderbyn Tywysog a Thywjraogea Cymru ar eu hymweliad kg Abartawe. liboa, pa fodd bynag, mai fel cadeirydd Owmm Jnoidd Haiaru lihondda a Machwy Abertawe mae efe wedi gwneutbur a mwyaf it dief, ean ei fod wedi llwyddo i dori i lawr orfaeketb Uvm-sii Ffordd Haiarn Fawr OrllewinoU a dwyn Abertawe i gyssyllfciad annibyaol ftr Kbon-dda. Teimlad pawb yn Abertawe bob Iliw gwleidyddol ydyw, fod marchog yn llawu deilyngu yr aurbydedd newydd liwn naaent hwy wedi ei osod arno ef. Arddanaosfa Amaethyddol sir Oymdeithas Amaethyddol-sir JJ or-ganwg ei harddangosf a flynyddoj deni Barry dyddMercber a dydd Ian diweddaf.

Yr oeda yr anifeiliaid a ddygwyd yno i 'w dangos yn ihai rhagorol iawu, meddir. Yn mblith il.ai a fuont yn Uwyddiannns i ennilt wfrwyn uehel, ceir enwan Mr. David Evans, nech Park Mr. W. S.

Marah, Penybedd a Mr. W. Buckley Roderick, Llatfe Hi t' fyrddin. blegid gwlybayiaeth yr hw, ac ddichor, blegid yretholiad, ma Mm' yr ymwelwyr eleni fewn llawer mor II osog agr arferent rod blyoyddoedd o'r Waen. Md oedd dprbvniadau vn sgoa dd'gu 1 ubuu fo(j tryeorfa dda trenhan ond mae 3 wrth gefa i wneyd i fyny dm.Vg- Sadwrn).

mae Iwtaliwn cyntaf -y tratrawd Gymro i yn-cvchwyn ar ei hymdaith trwy SfadW.bn.ke Dock i Oaerdydd ar e. hynt i Plymouth. Bydd ei ar thaith yn lleoedd caul.ynol Ar-bertb, 8t. Clears, Oaerfvrddm, andeilo Llanelli, Abertawe, Casteltaedd, Por thoaw Trebarran, 'Moautaiu Ah, Merthyr lydfil, lont ypridd, a Chaerdydd. Dyben yr yrudaith trwy ranau poblog wlad ydyw arddangos gatrawd yn wedd oren ami, er mwyo ennyu ysbryd milwrol yn gwyr ieuaingr, a chael ganddynt ymreftru yn fyddin.

Nis medraf dnyrnimo ei ilwyddianfc vn hvn amcan. Ychydig been-gyn ayrannant fi'r fyddin sydd yn neD gael'en ninystrio. THEM AB: YR ETHQLIAD YN ARPON A'R BWRDBISDREPI. MAE yr etboliad crbyn byn drosodd ond mae cwestiynau mawrion a pbwyaig oedd ger bron Dadgyseylltiad a Dadwadd-oliad yr Ejlwvs yn Ngbymro, D'ewisiad L.eol. Mesur Prvdleaoedd, Meaur Tir i Gymru, ac amryw eraill allesid cu henwi, yn aros yr uo byd'yn en pwysigrwydd ac mae genym haw! iv om onunt vn spnfidd-dvm- mor nesaf.

Os oes rhai lleoadd yn Nghymrn wedi bod yn ddigon gwlaneuaidd i adael i Geid-wadwr, neu arall (os arall befyd), i fyned i mewn i'w cyntirycbioli, n.ae Cymru Ddewr, a Rbydd'frydig, wedi cadw i fyny ddigon fwyafrif fel gall el chynnryehiolwyr sefyll i fyny yn hyf a gwrol i nawno yr lavuuciau uauu JU cael eu haddaw iddi yn senedd-dymmor diweddaf. mae ffaith hon, er yr anbap sydd wedi cyfartoa cer ova luiyuuiryuig, yu uy0.s iawn i ni; ac yn sicr, yu un na ddylem ei baug-hofio yn cyfwng presennol. Pe bnasai mwyaint vn auuunu u. i'r nHurvHrf. .1 fnd ai raw i --j Cvmru wedi troi oddi wrth ei syniadau cynnemd an ddewis caetbiwed yn He rhyddkl ond gan ei bod wedi caaw ei toic mvu .0.

mae mwyafrif ei baelodau bron yn bump am bob nn o'r Ceidwadwyr, mae ei bawliaa yn aros yn hollo! fel yr oedrtynt yn seceuu-uymmui u. l. inn! fl hvn teimla vr boil aelod- au Rbyddfrydig Cymrclg, ac cawn yr byfryd well 0 adeall 10a ein uawnau yu mor rvmus ac anvrithwynebol ag yn senedd- dymmor o'r blaen. Nid oes aim yn. mnijunuu Cvmrn yn uibvnu i fesnr mawr ar ymdrechion yr jn.i af.nwl'dol ieuenaaf.

Let well alone yw arwyddair amryw o'r rbai hynaf. Yr ydym yri tneddn yn gryt 1 tarnn oyun en. ujuuijumui- 1 0,1 hniin vr. hpliaf. OS Rf-ld VH hoiloI, i leaant a dyrchafiad wlad sydd yn eu hanfon.

Yr oeaaym yn greayuu auu uuu nuai iinKtTw orlirtlnrh vn pvm- as vn falch o'i wasanaeth i'w wlad ei fod ef UaoA Alfjp.arinfib rhai 01 etbolwyr, ar mm uyuy yu ioned.lol, ac wedi dal pwys dydd a gwies ond .1... v-n fidionn i-vtlvm 1 saalvn fc1. 1 ...1 1 rtVinp deffroad svdd yn mysg Rnyadrrydwyr lenamgc i-r naiHwfld wvr dfiftriivdrl mawr hyn, a chostiodd hyny laf.ir cbwanegol i'r vmgeisydd. Ni ddyki hyn fod oblegid mae hvn vn peryglu undeb blaid, a llwyddiant yr acbos tluyoairyuig. i.

frydwyr yu sefyb yn ol, a thrwy hyny bod 'yn 7 1 a vn TTanrh. am ddvdd Mercber diweddaf, mai Mid othian Cymru oedd bwrdeisdreii sir uaeroarion. in 11 on nniH nfidri ii werth ammhris 2WeUKii 1 ladwy fod genym ninnau ein Gladstone yn mberSn MR. LLOYD GEORGE i ymladd frwydr hon Yn ol addefiad nn o'r wrt hblaia, nia oeau yr p.H.ld: a one buasai fli-oni-ipm. bnasai can raw muyuLB.

0. ddvntddimmwyiw wueumu. ymdrech, a hyny pan oedd 1 anw Tonaidd yn cadben digymmhar hwn ei lestr 1 mewn 1 1 hafan ddymunol dan ei llawn hwyhau. Omd yw arwr fel hwn yn hawlio edmygedd, a adwyaeth pob Cyroro sydd yn cam dyrchahad ej wlad a'i genedl Dvwedai un hen gymmenail gwreiddiol vn yr ardal hon, wrth glywed am ei wrhydri-' Pvvy na fagai fachgen ben-hth ar ei (net hoi Rvoutrvd- oeu u. jcs.jujw 1 wvr bwrdeisdrefi wedi ymuno fel un gwr ar ddydd vr ymdrecnta 1 roam Vnsa: onu u.acuiuu j-- ainge yr etholaeth, i'r rhai mae ganmo haeth nwebaf yn ddyledus am eu hymdrech egmol.

nesaf at hon, yn ddian, oedd yr ymdrechfa yn etlioiaetii ARFON. Yma yr oedd cwr ieuangc, am tro cyntaf erined drosto oi hun, yn ymdrechu a ganuoeau uryuuu blaid Geidwatiol. u.vjr ei llwyfan Ryddfrydig, a gwnaeth lawer yn mhlaid eraill Cymry a Saeson-i'w eynnorthwyo 1 gario barn i fuddngoliaeth ond hon oedd yr ymdrech gyntaf o'i eiddo drosto ei hnn. Yr oedd ei anfanteision yn fawr. Yr oedd yr etholaeth wedi ei breintio a boneddwr oedd yn berchen cyf-ooth mawr, ac efe oedd yn arfer talu yr hoi gostan etholiadol ond un o'r dosbarth gweithiol oedd MR.

WILLIAM JONES, ac nid oedd ganddd gyfoeth i ymftrnst.10 ynddo. Yr uui" beth a feddai oedd gwybodaeth eang a ttowvatll yn mhcb cangen, ac athrylith ddiam-mtaenol i roddi mynegiant chr rw syniadau. Anfynyeh cyfarfyddir a neb sydd yn rhagon wno yn hyn. cri mawr oedd yn cael e. avfodi yn ei erbyn ar cyntaf oedd diffyg pwn Sir a llawn; ond ni neb ammbeu ei a luoedd.

Yr oedd yp Hono pob gwrthddadl Jekeubir pmt NOS SADWEN, Gorphenaf limn. (Oddi wrth em Gohebydd Neillduol). TERFYN YR ETHOLIAD, Weitiiian, raae yr etholiad yn gystal a bod trosodd, a'r blaid Ryddirydig wedi eael oi gor-th'reehu'yndrnenus. Yn ystod yr wyttaM, en-nillasom ni yn De ypa fuddugoliaethau an-rhydeddns ya Nwyreiobarth Caerfyrddm, Bro-wvr (Gower), Dwyreinbarth Morganwg, Bry-cheiniog, a Gogledd Mynwy i a chydnebydd yr hollfyd ddatfodi Orllewinbarth Mynwy wii en tbur ya dra rliagorol yn dychwelyd Syr William Harcomt Kydag yn agos i bum mil a banner (5 467) fwyafrif. Vn diwetld, pa fodd bynag, trodd yn eiu herbyn yr ail waitb oanys a Maesyfed, yr byn eydd yn gwneyd eyf-auswm ein colled yn ehweoh aeddan.

Nu gallwn ar gyfrif yn byd ganmawi ein hunam mae ein lolled yn drwin iawu. Saif Gogledd ar lawer uwch tir na'r De. Yn parthan ma, ni pharodd dim yn ystod yr ethohad gpni-maiat ftiw i'r Toriaid na chymmaint orfoledd i'r Rhyddfrydwyr, a'r newydd am iaddnoliaekh ardderehog Mr. Lloyd George yn mwrdeisdieh Caernarfon. Achos yr Afluydd.V cwlwra caled reae yn turon pob dvn ar hyn bryd yn ceisio ei ddatod ydyw, bath fu yt achos orthrecbiad llethol Rhyddfrydwyr Nid oes ammhenaeth na fu llawer waiianol aahosion yn cydweithio i ddwyn petban i'r sefylifa maent ynddi yn awr.

mae llawer i'w ddywedyd am ddiffyg rhag-drefniadan priodol, am orhyder, am groeadynu, ao am ddylanwad lleol yr ymgeiswyr mewn llawer etholaeth, Ond prif acboa cyffredinol yn Neheudir Cymrn oecid ealedi yr araser, a awydd oedd yn meddyliau bobl am ryw gyf-cewidiad i ddwyn oddi amgylch welliant mewn maanacb. DeaHodd Toriaid eu eyfleusdra, a-gwnaethaEt goren oedd bossibl bono i'w man-tais en hmiain. Lliwiasanc wasgfa bi-eaennol vn o-ryf, a thaflasane yr holl fai am oam ar Uvwo'draeth Ryddfrydig a chodasar.t eu lief yn uc'bul i alw ar bobl i anghoBo pob eweatiwn oud cyfyrigder yr o'eddynt ynddo, ac i ddyfod allan i ge'faogi blaid Uadebol, fel ceid tro ar fyd a Uawrjder yn Ha prinder. Gwrandawodd bob! ar eu llais, ae mae yn bysbys heddyw na bath ydyw canlyniad. fantais oedd gan Toriaid.

Gxa mai ewrth blaid oeaa a-orriiu yu wj.ijuuuwiu diweddaf, yr oeddynt yn galln ymddangos ger bron wlad yn dd'i-fai eanys rbeol ydyw, fod pob b'ai am bob drwg yn cael ei osod ar rhai fu mewn awdnrdod. Eiddil ei gwala oedd ai (hvnnvrchodd ne- m'awr fesuian teimlai wlad oddi wrth en evverth. Ychydig bris a osodid ar Fesur Cynghorau Plwyfol, ac ar gyllideb poblogaidd Syr V. Harconrt. Yr oedd adroddmd ar ddirprwyaeth ar tir heb ei gael, Ymreolaeth wedi ei dago, gan yr arglwyddi, Mosul- CyfriroU deb Meistriaid werli oi anafu, a'i droi neill-du, Mesur we.li metbu ar ffordd, a Mesur Rlieoleiddiad Fasnach mewn Diodydd Meddwol wedi rhanu teimlad blaid, a'r llywodraeth yu pen draw wedi eyrthio i'r llawr wendid.

Pw 1' meddai Toriaid, 'y llywodraeth ddiweddaf oedd gwanaf afuerioed mewn Nid oedd gan ei haelodan allu nao ewyllys i wnenthur dim ond dal gafael yn dyu hyd'y medreut yn eu swyddau. mae jnaannoh wedi ei pharlysn, ac mae wlad yn eriddfan daa bwys ealedi yr amser. Deuwcb, farchnadoedd newyddion mewn gwledydd tra-mor, ac agvfvd wlad yn ei hoi, fel caffo cweitbwyr ddigonedd waitb, a cbyfiojrau da am eu awaitb, ac fel caffo yr amaethwyr fodd i dala eu ffordd, yn lie bod yn eu hangen fel maent wedi bod yn blynyddoedd diweddaf, yn ri's'wyl yn ddiobaith am ym wared oddi wrth lywodraeth Ryddfrydig, nad oedd ei haelodau yn eafalu am ddim ond am lanio addewidion teg ua wriadent eu cyflawni. Gosodwn lywodraeth TJudebol gref mewn awdurdod a thrwy hyny, ni a eierbawn i ni ein hunain Iwyddiant na bu ei fath yn hanes ein Hudoliaetu o'r natur yma a wnaeth gwaith mawr yn Neheudir Cymru, Na feier yn ormodol ar bobl am cymmeryd eu twyllo, nc na ddannoder iddynt eu bod yu fradwrus wedi gwerthu eu hegwydd-orioa canys mae dynion, fel yr adar, mown ad?" brinder a cbaledi, yn ddarostyngedig i gaeFeu hudo gao us i'r fagl ac i'r groglath. MtrhaMlA m.

hamc.an mewn ffordd anuiiiongyrchol.PleidvtyT yr Eglwys a'r dafarn oedd yn arwain cad ionaia, ac acnuo yr E'lwys a'r dafarn oeddeu prif amcan hwy; amnan hvvnw O'r ffolwff hvd medront. Cyn lleied ag oeda bossibl iddynt a sooient am DadgyssyiUiao ar jjewiaiaa ijiem, yn eu bareithku ac yn eu hymddiddanion per- Omea ganddynP. Daallent fod en Uwyddinnt Mnnt alln fvnii mp.ddvliau bobl oddi wrth cwestiynau pwysig hyn, a swyno a eoysgodioD aisyiweuu. xuuuv yu njuu-cvnllun. a cbyrbaeddasant eu bamcan penaf ar byd llwybr anuuiongyrchol.

Amser i Edifarhait.Y mae pob tebygol ia oaont.nl nniff bobl evmmeras ant eu twyllo chwe blynedd nesaf i edifarbau ffrediaol nesaf, ond odid na fydd yr Undebwyr hwytbau wedi cyflawni meaur eu bauiviredd, a'r wlad yn Hawn mor awchus am gyfnewid ag ydoedd waith hon. mae i bob un o'r ddwy blaid ei tnro ei nun. Cymmhcll Mr. John Morleij ar Gymru.Y woled nvnitifflr awcrrvm- Iliac yu nrinrtnl. i rvw nn or aelodau Cymreig, megys Mr.

Bryn Roberts, neu Mr. jfntcnartt Morgan, syuu ju ua. oouu oi.ii, i tybed, gall yr awgrymiadan hyn fod yn dyfod? A pba briodol'deb a ddichon fod yn yn peth a a jeu iuj an VBhrvn Mr. cyaiuiuiinu uu.i.. Morley i gynnryohioh miloedd Vmneillduwyr owraeisuieu xcn.u.yi 'fs" jj hyn a wnaeth hi i Syr William Harcourt.

Dyn yr Iwerddon yw Mr. Morley ac os oes riiaid ei pafl i'r aened'd yn ddioed, yr Iwerddon ddylai roi sedd iddo ac mae yno ddigon seddau i'w cael. Damwaia angeuol yn Nglyn Nedd.Ptyd-nawc ddydd Llun, cyfarfyddodd grp o'r eaw David Harrison, a breswyliai ya Pentreclwydan, ai ouihcuu glofa yn Nglyn Nedd. mae yn ymddangos ei fod ya gyru ceffyl a thram ar wyneb dro9 ryw hen ran o'r gwaitb ac yn ddisymmwth, yraoll- yngodd aaaear aano, rei buuooqu i agcu, ac ymarllwysodd cymmaiot 16 man arao fel mygodd cyn gallwyd ei waredu. Yr oedd yn 60iinoed.

Anrhydeddu Syr John Jones Jenkins. Dydd Mercber, yn nghanol brwdfrydedd mawr, bu pobl Abertawe yn cyflawni seremoni anrbyd- wri uvt." ewasanaeth nyboeddus gwerthfawr mae efe 1.1...- A Wlnnn. v-cn IT 9111 weoi ei wueuduiu awciibwo j--" it i 1.1 .11 ,1 Unihln nilyLeaft ar uugain syuu weui uiyucu narwr yn ymeoaugos ar, tuaes. 1 ei wrthwynebydd Toriaidd yn rbodio oddi amgylch dyddiau lawer, gan oarotoi 1 ymarecn ona i fvnai Llansciau vr Eryri' ei ddilyn ond pan daeth llangc diymhongar 0 Fon, mam Cymru, i'r maes, heidiai dewrion Eryri ar ei ol. Ymdrechfa galed fu am ddyddiau, a chafwyd rhai yegarmesaedd byebain ond pan ddaerh dydd appwyntiedig i bgnderfynn pwy fyddai arwr yr Eryrod, wele werin 6 Gwm Penmachno trwy Udyltryn Coawy hyd i Ben Gogarth, ac 0 Hen Golwvn heibio Carcedd Llewelyn byd i ben Wyddfa, yn heidio ato yn un fyddin fawr arddrchog ac erbyn hyn gwelid 11a mawr 0 hen gadfiiiiogion brwydrau gynt yn eu plith yr oil yn unfryd unfarn am ennill frwydr ac ar Idnvedd dydd, gwelwyd ei loa weai mwy na ei fwyafrif cyntaf cododd yr wyth cant mwvafrif cvataf a dderbyniodd pan pennod- wyd ef yn ymgeisydd, i un cant ar bymtheg, a mwy, ar ei wrthy'mgeisydd Toriaidd, yr hyn a brawf fod wlad wedi deffro i'r ymdrech.

Cyn ymadael oddi ar maes, dadganodd cadfridog Toriaidd ei fod erbyn hyn yndaall yndda pabeth yw iaitb calon Aifon a hyderwr. bydd byn yn wers iddynt gyda golwg ar dyfodol. D.vlem ddy weyd, wrth derfynn, fod yr holl ran-bartbau polio yn Arfon wedi gwaith yn rbad, ac am ddim, yr byn sydd wedi tynu trenlian yr ymgeisydd i lawr i taa neu lai. mae hyn yn galondid i fecbgyn ieuaingc talentog, mid tlodiou, Cymru. mae Arfon wedi gweithio yn oo.idog, Hir oes i'r ddau, a'r oil.

Yn mlaen fyddo eu harwyddair. CEREDIGION. I Wrfh rnddi adroddiad JL iscywtiv i.u. Q.tQnnl fr rlvrld r'v hlfton. Har.oiir fl VVil Mama fil fnd vn cvnnwvs un peth tra boddhaol; sef, nad oedd .1 -i swm a wanwya ycgiyn as mweruiiauau ucgnm am chwarter aiwenaar one jus.

ira yi ij flu ai-wcrthiadaii dfiinvm am tri mis blaenorol yn tua 200p. Credai ef fod gwyr fenoryn weai ymaowyn yu ruagiiiui, a'n bod yn teilyngu llongyfarchiad pwyllgor. hi. hpfvd. vn p.i adrodd- uywcuuiu j-j iad, fod yr heddgeidwaid wedi bod am saith niwrDOrt yn amamrtyn itooeru ijewis, uwi, yn caBglu degwm.

Talwyd swm 0 150p. 10s. 9c sef. symiau yn ddyledus 0 dan 98ain arch- ebion. Carem gael un adtoddiad arall; sef, oadi wrth rhai bvny syda yn aeroyn ac yn pesgi riegwm hwn, ac yn peri i drueiniaid sir u.n,! on liosffvrn Duma i ebwi wRrfch ar tlawd a gwasgedig yn cael en gortodi 1 aaiu uegwm au8uiuu gynnal plant yr Estrones trethdalwyr sir yn i.in an noriTinnrirf am traserln de2wm anghyfiawn hwnw; ie, a'r sir hono yn ihy dlawd, bron, dala i gwerrnwyr am nun --ijB ffyrdd.

Gohebydd. ABERYSTWYTH. XUHfb wymiwj aelodan Bwrdd Uwarcheidwaid yn ymdaern 1 .1. rirachein yngnyicn yr uc.i laiuu. vji.ujb.uuu Mr Evan Richards fod holl waith bwrdd i gael ei sario vn mlaen yn yr iaith Gymraeg.

Dy wed-odd Mr." Richards mai nid ystyfoigrwydd oedd IAA i Nl'H TTI mfl 1 nnrbyw anhawsder i'r bwrdd i gario i ei waith yn miaea; uuu r. yr iaith a ddeallai oreu. Dadleuodd Mr. J. M.

Williams, mewn araetu ibui, uuu oj-uyvjiui, r.A' nn nYinhno. up ayinneth. Os oeddvnt, fel Cymry, yn eredu mewn Rbyddfryd- iaetli, ftyiasenr anaei i uawu aU iaith a fvnoni. ftan fod fiaoeir- vdd bob amser yn eyfieithu naill iaith Hall, nid oeda eieyn gwereu rvvdodri Mr. Miller am iiiuu fod rhai o'r aelodau yn siarad yn Orymraeg, md am nad oeddynt yn raearu oaaaueg, uuu Gymraeg.

Dywedodd -Mr. Nicholls ei fod yn rnyfeddu fod Mr. Richards yn gwneyd fatb gv'nnygiad, ac yntau wedi bod yn byw yn Llon-dain am ddeng Wrth gymmeryd llais eyfarfod, cafwyd fod fl'yth dros, ac un-ar-ddeg yn erbyn cyDXtyRiai. Gokebydd. BETHES DA.

YR ETHOLIAD. Fel yr hysbyswyd yn flaenorol, ba yma weithio caled gan ddwy blaid wleidyddol. Di'an na fu mwy weithgarweh ynglyn ag unrhyw etboliad yn oes neb svdd yn cofio, ac mae hyny yn vn o'rrhpsyman crvfaf dros lwjddiant Mr. VVil-liam Jones. Gwnaelh ein dynion ienamgc a phlant yr srdal en gorea, trwy fod yn ufudd bob irwasanaethj er nad oeddynr.yn leddiannol ar bleidiais, etto, cafwyd gwaith ardderchog saoddyi t.

Yn wir, yr oedd pawb wedi ei medd-iannu go-r ysbryd Rbyddfrydiaeth. Noswaith flaen pOl, cynnaliwvd eyfarfod yn Nenadd Farebnad, gan Alfred Hughes, wr An.rchwvd cyfarfol gan Mi''sd Wast, Mri. Hughes (vr ymgeisvdd), T. Mar-chant Williams, a Dr. Jones Morris, Porth- Yr nn ades, yn yr awyr agorerl, yn Yard Coet-mo' cvnnaiiwvd eyfarfod gan bleidwyr Mr.

V. Sores -o San lywyddiaeth Parch. R. Rowlands, Trellvs yr hwn oedd yn ei lawn hwyhau An-ercbwvd eyfarfod gan Parcbn. T.

Roberts, erasalem W. 0. Jones, Aber; Jones, Hermon; yn A.S.: yr Henadnr Moses Evans Gerlau: yr ymgeisydd, Mr W. Jon; a Mr. W.

J. Pariy, Coetmor Hall. Hefyd, gyda, naw. daeth Mr. gertiyures am nimupi e.

Mrs. Ellis Jones Griffith, yr aelod dros Fon, i oyfar od, a rhoddwyd derbyniad tywysoga.dd iddvnt can tua dwy fil oedd yn bresennol, Oaf-wyd anerchiad oedd yn llawn tan etholiadol gau STjonSffis 33Si goreu gynnal iwyd Jar adeg i eddog trwy brif beol dan ganu. Deehreuwyd ar gwaith b61io yn foreu, ac yr oedd pawb yn ymddangos ddifnf. Oludwyd yr eth-olwyr mewn eerbydau o'r mOr i mynydd. Yu ystod dvdd.

ymwelwyd a'r ardal gan ddau ymgeisydd, Mri. Jones a Hughes. Dydd Llun, am ddau i gloch, derbyniwyd newydd am fuddugoiiaeth yn ffafr S'MV OvFPREDISOIi. Beilach, yr ydys wedi myned trwy bob etliolaeth yn Nguymru. Mewn coloin arall ceir tafleu gryno o'r holl aelodau newydd-ion.

C4oddefer ua sylw terfynol nodwedd gyffredinol. Mae colledion blaid Ryddfrydig yn Dywysogaeth, yn sicr, yn destyn syndod i garedigion cyfiawudar trwy dsyrnas, a gofid o'r fath ddwysaf i ninnau yn Nghymru ei bun. Nid oes genym yn awr (heb gymmeryd sir Fynwy i mewn) ond dau ar "hugain Ryddfrydwyr, yn lie -wyth ar hugain. A chymmeryd Mynwyi mewn, maent yn bump ar hugain. Yr ydys wedi 'colli' ch we sfidd.

Aeth dwy honynt bwrdeisdrefi sir Gaerfyrddin (Syr J. Jones-Jenkins) a Deheubarth sir ov-sanwg (yr (Jchgadban Qcinn) i ddwykw Undebwyr; a'r pedair ereill Oaerdydd, bwrdeisdrefi Penfro, Abertawe, a sir Faes-vfed a syrfchiasant i ddwylaw Toriaid. Tra yr ydym yn galaru herwydd hyn, mae genym un ffaith leiaf i ymgysuro ynddi sef, fod Gogledd Cymru wedi gwrth-sffyll yr ymosodiad heb golli un sedd A chredwn, os gwneir defaydd priodol o'r wers bon ceir Cymru tro nesaf YR EISTEDDFOD GENBDLABTHOL. AGOR GWYL GENEDL. YMWELWYR YN LLANELLI.

Agorwyd gwyl flynyddol genedl eleni yn Llanelli, nos Lud, gyda chryn awer i rwysg, a rhagolygon addawol. Cyrhaeddodd mil-oedd yrawelwyr i'r dref bob parth, dim llai na dau gant honynt America, meddir. Cyfarfu Cymdeithas Cymmrodor-fon yn yr hwyr, dan lywyddiaeth Mr. Gwilym Evans, prydy traddodwyd anerchiad agor-iadol 4n Prifatliraw Yiriamu Jones. Cyf-eiriod'd Mr.

Jones at Brifysgol newydd ac adolygoddv gwaith o'i Sy hrodd ar fS fod'gfn gynghorau y. sir allu, yn oi t)eddf Addysg Ganolraddol, i gyfranu tuag at brif Fwrdd Addysg Ganolradd ac yn rhagor, cyttunasai Trysoriys dderbyn adrodciiadau cyfryw fwrdd berthynas i gyflwr yr ysgolion, i'r pwrpas rami rhodd-lon i'r siroedd. Yr oedd cyfansoddiad bwrdd wedi ei fFurfio, wedi ei gymmeradwyo gan ddirprwywyr yr elusenau ar Cytrm. XJynehor; ond heb ei osod ar fyrddau Tai Senedd etto. Ystyriai ef mai cynllun goreu a fyddai gwneyd Bwrdd Addysg Ganolradd yn rhan o'r Bnfysgo herwydd nrin yr ymddangosai yn worth dwyn ddau ifodolaeth.

Yr oedd digon gynnrychiol-aeth ar Lya Brifysgo iddo fedru gwneyd ho Taith bwrdd. Felly, er mwyn undeb, svmledd, a chynnildeb, yr oedd ei gynllun et TorZ Yr oedd han'es Prifysgol Cymru yn hanes gwaith ragorol, a wnaeu uuu baMrb Pritchard Morgan, a. wrth gynnyg wleid ais ddiolchgarwch, i'r Pnfathraw yfeiriodd at wait "ywodrae ddiweddar yn caniatau rhodd at But-vSo Yr oeddynt, fodd bynag, yn disgwyl rhagor gymmhortb oddi arlaw.llywodraeth a addawsS wneyd bob peth poaaibl i bob dos-barth possibl (chwerthin a ohymmeradwy- a6Str" T. Marchant Williams a eiliodd bleidiais ddiolchgarwch, yr hon a ganwyd vn unfrydol. Yr un adeg a'r Oymmrodonon, eytarhi beirdd yn Neville Memorial Room, pryd bu trafodaeth lied boeth ar bennodiad Hwfa M6n yn Arcbdderwydd yn Ngliynnadledd yr Amwythig.

Wedi cryn ddadlen, bamwyd nad oedd yr hyn a wnaed yn yr Amwythig yn ddim ond argymmuelliad a chadarnhawyd ef diwybennodillwfaMon yn arcbdderwydd. Bu dadl fawr ynghylch pennodi Beirdd Uor-sedd. Mynai rhai Cadfan eithr eraill a vnent wr o'r Deheubarth, am fod yr Arch-dderwydd o'r Gogledd. golygiad olaf a orfu; aphennodwyd Gurnos i'r awydd, a Chadfan yn ddirprwy iddo. Gwrthododd Cadfan gymmeryd swydd, a phenderfyn-wvd dileu yr holl bennodiadau dirprwyol a eymmhellid gan Gynnadledd yr Amwythig.

i)ygwyd cais PwyDgor Eisteddfod Llar.dudno, am ryddid i'r yrugeiswyr am gadair ganu yn mesurau caetli neu rydd ger a gohiriwyd ei ystyrketh liyd nos Fercher. Dywedir fod brenhines Portugal yn gwuyed ac yn trimio ei hetian ei hun..

Get access to Newspapers.com

  • The largest online newspaper archive
  • 300+ newspapers from the 1700's - 2000's
  • Millions of additional pages added every month

About Baner ac Amserau Cymru Archive

Pages Available:
47,383
Years Available:
1857-1900